Qurani-Kərimi başa düşməkdən ötrü istifadə olunan elm “Ulumi-Quran” adlanır. Başqa sözlə desək o bəhslər ki, ilahi ayələri başa düşmək üçün verilən təfsirdən qabaq olunur və onunla tanış olmaq hər bir müfəssir və mühəqqiqə lazımdır. Həmən bəhslərin ümumisinə “Ulumi-Quran” deyilir.
Burada Qurana aid olan bəhslər, Quranın nazil olması, tərtibi, toplanması, yazılması, oxunuşu, təfsiri, nasex və mənsuxu və sairə barədə söz açılır.
Quran ilahi vəhy və əbədi möcüzə olduğu üçün islamın əvvəlindən müsəlmanlar bu kitab barədə ciddi çalışmışlar. Əvvəli böyük səhabələr, sonralar isə islam alimləri müxtəlif sahələrdə Quranın təfsiri və başqa cəhətlərinə fövqəladə diqqət yetiriblər. Alimlərin dəqiq nəzərinə görə Peyğəmbər (s)-in səhabələrinin arasında, birinci, Quranın təfsir və elmi ilə məşhur olan Həzrət Əli (ə) oldu . İbni Abbas kimi bir şəxsiyyət də təfsiri Əli (ə)-dan öyrəndi.
Cəlaləddin Suyuti deyir: “Xəlifələr arasında “Ulumi Quran” barədə ən çox rəvayət nəql edən Əli ibni Əbutalibdir.”
Əbdullah ibni Abbas, Əbdullah ibni Məsud, Ubey ibn Kəb ibni Qeys də o şəxsiyyətlərdəndir ki, Quranın təfsir və qəraətində yüksək rolları olub və başqaları da onlardan öyrəniblər. Quranın təfsirinin və bəhslərinin yazılışı əsasən II hicri əsrdən başlayıbdır.
Hacı Əhliman Rüstəmovun – “Peyğəmbər (s) və Əhli-Beytinin (ə) məktəbində Quranşunaslıq” kitabından.
www.ahliman.info
