Təqva və zöhd bir kökdəndirlər və insan təvqanın ən yüksək zirvəsinə çatan zaman zöhdə çatar. Təqva bəsirət çırağını yandırar, zöhd bu çırağın nurunu artırar. İnsan təkamül yoluna atdığı hər addımda bu yolun həqiqətlərini daha yaxşı dərk edər.
Hər bir yeni bilik insanı hərəkətə gətirir və təkamülə hazırlayır. Hər kim bu yolda dayanarsa, o zaman bərisət çırağı sönər. Hədilsərimizin dili ilə desək, əməl, elm və mərifətə səbəb olar. Elm və mərifət isə əməl olmadan davamlı olmaz.
Bəsirət çırağının həmişə yanılı qalması üçün ixlas lazımdır. İxlas dedikdə, yəni, insanın bu yoldakı hərəkəti ancaq Allah üçün olmalıdır.
Bəsirət yolunu davam etdirmək üçün ona təqva və zöhd lazımdır. Təqva ilə zöhdün isə əmələ ehtiyacı vardır. Əməlin isə mücahidəyə ehtiyacı vardır. Mücahidə o zaman insan bəsirətinə yardım edə bilər ki, ixlasla bir yerdə olsun.
Ona görədir ki, Həzrət Peyğəmbər (s) buyurur: “Əgər insan 40 gün ixlasla əməl edərsə, bəsirət gözü açılar. Hikmət bulaqları qəlbin bilik mənbələrində qaynayar və dilinə tərəf axar”.
Bəli, varlıq aləminin həqiqətlərini tanımağın dərəcə və mərtəbələri vardır. Onların ən aşağı dərəcəsinə qoşulmaq üçün isə ixlaslı olmaq lazımdır.
Başqa sözlə desək, əgər insanın əməli ixlaslı olarsa, o zaman insan ruhunda bəsirət çırağı alovlanar. Təqva, əməl, mücahidə vasitəsilə bu çıraq daha da aydın olar. İxlasla birlikdə aydınlığın ən son həddinə çatar. İnsan da onun işiğı sayəsində təkamülə çatar. (Həvzəh/Deyerler)
Ona görə də Qurani-Kərimdə buyurulur: “Ey (Allaha və keçmiş peyğəmbərlərə) iman gətirənlər! Allahdan qorxun və Onun peyğəmbərinə (Muhəmmədə (s)) iman gətirin ki, sizə Öz mərhəmətindən iki pay (bir pay ona iman gətirməyə görə, bir pay isə keçmiş peyğəmbərlərə iman gətirdiyiniz üçün) əta etsin, vasitəsi ilə yol (dünyada ictimai həyat yolunu, məhşərdə isə Cənnət yolunu) getməyiniz üçün bir nur versin və sizi bağışlasın. Allah bağışlayan və mehribandır”. (“Hədid” 28).
