Misirli materialistlərdən biri mübahisə etmək məqsədilə Məkkəyə yollanır və İmam Sadiqlə (ə) görüşür. İmam (ə) “Suallarını ver”, – deyə buyurur.
Misirli susur.
İmam (ə) buyurur:
– Yerin altı və üstünün olduğunu qəbul edirsənmi?
Misirli:
– Bəli.
– Yerin altına girmisənmi?
– Xeyr.
– Yerin altından xəbərin varmı?
– Bilmirəm, ancaq güman edirəm ki, yerin altında nə isə var.
– Güman dəqiq bilmədiyin, əmin olmadığı məsələ qarşısında acizlik çəkməyindən xəbər verir.
– İndi, de görüm, göyə qalxmısan?
– Xeyr.
– Bilirsən, orada nə var?
– Xeyr.
– Nə qərbə gedib çıxmısan, nə şərqə, nə yerin altına getmisən, nə də göyə qalxıb göylərin fövqündə nələrin olduğundan xəbər tutmusan. Maraqlıdır ki, bütün bunları etmədiyin halda, onlarda olan varlıqları inkar edirsən. Heç ağlı başında olan bir adam da bilmədiyi şeyi inkar edər? (Gözünlə görmədiyin üçün Yaradanın varlığını necə inkar edirsən?)
– Bu vaxta qədər heç kəs mənimlə belə diskusiya aparmayıb.
– Deməli, sən Allahın varlığına şübhə edirsən, hesab edirsən ki, Allah ola da bilər, olmaya da bilər.
– Bəlkə də belədir.
– Bilməyən insanın əlində heç bir dəlil və sübut olmaz. Daha doğrusu, bilməyən adamın əli boş olar. Bil ki, bizim Allahın varlığı ilə bağlı heç bir şəkk-şübhəmiz yoxdur. Məgər günəş, ay, gecə və gündüzün yalnız öz orbiti üzrə hərəkət etdiyini görmürsənmi? Əər gedib-gəlmək onların öz gücləri daxilindədirsə, nə üçün gedib qayıdırlar? Nə üçün qayıdırlar? Əgər onların ixtiyarı öz əllərindədirsə, nə üçün gündüz gecə, gecə isə gündüz olmur? And olsun Allaha ki, onlar öz hərəkətlərində ixtiyarsızdırlar, fenomenləri öz orbitlərində Allah hərəkət etdirir, böyüklük və əzəmət Ona məxsusdur.
– Doğru deyirsiniz!
– Əgər insanları təbiət aparırsa, nə üçün geri qaytarmır, əgər qaytarırsa, nə üçün aparmır? Bil ki, bütün yer və göy Onun iradəsi altındadır. Nə üçün göylər yerə tökülmür? Nə üçün yerin təbəqələri bir-birinə qarışmır, göylərə qalxmır və yerin üzərində yaşayan insanlar bir-birinə yapışmır?
Misirli:
– Yerin və göyün rəbbi və sahibi olan Allah onları dağılıb məhv olmaqdan qoruyur.
Diskusiya bu yerə çatdıqda Misirlinin qəlbində iman işığı parladı, Haqqa təslim olub İslamı qəbul etdi[1].
Unutmamalıyıq ki, biz maddənin yönləri ilə həbs olunmuş və mütləq varlığı adi baxışla təsəvvür edə bilmirik. Əgər bir kəndliyə “Dünyada London adlı iri və əhalisi çox olan bir şəhər var” desək, onun təsəvvüründə öz kəndindən onlarla dəfə böyük bir kənd mənzərəsi canlanacaq. Təsəvvüründəki şəhərin binaları, əhalisinin geyim forması, həyat tərzi, insanların bir-birləri ilə münasibətləri və sair xüsusiyyətlərinin öz kəndlərindəki xüsusiyyətlərin bənzəri olduğunu düşünəcək.
Bu adamın reallıqdan uzaq olan təsəvvürünü islah etmək üçün ona deyə biləcəyimiz söz yalnız bu ola bilər ki, London sən fikirləşdiyin bu kəndlər kimi deyil, oradakı vəziyyət sənin öz kəndində gördüyün vəziyyət kimi deyil.
Biharül-ənvar, c.3, səh.51-52
[1] Biharül-ənvar, c.3, səh.51-52
