Ustad Abdullah Fatimi Niya buyurur: Boyük ariflərdən olan Əbu Süleyman Darani kəmiyyət və keyfiyyət ilə bağlı çox dərin mənalı bir kəlam söyləmişdir. Yeri gəlmişkən qeyd edim ki, həmin şəxsin həyatı ilı bağlı məlumatı çox çətinliklə əldə etmişəm. Məsumlar istisna olmaqla bu mövzu ilə bağlı belə incəliklə söz söyləyən kəs hələ görünməmişdir. Həqiqətən, onun bu kəlamını kim anlayıb dərk edə bilsə, məst olar!
Əbu Süleyman Darani belə deyir: “Bəzən görürsən ki, Allah-təala salik-ilallahın (Ona doğru üz tutan şəxsin) üzünə yatdığı yatağındaca elə qapıları açar ki, həmin qapıları heç namazda da onun üzünə açmaz!”
Allah-təala bəzən qapıları bəndələrinin üzünə belə yollarla açır ki, biz özümüzlə iftixar edib, məğrur olmayaq, həmçinin düşünməyək ki, Onun qapıları məhduddur.
Bəzi insanlar da olur ki, müəyyən mərhələləri keçərək hansısa məqama yetişir və Allahın dərgahında onlar üçün bir növ yaxşı əməl dəftəri hazırlanır. Ola bilər ki, Allah-təala onlar üçün istirahət zamanı və ya yataq yerində ilahi maarifə doğru bir neçə qapı açsın və yaxud onlara yuxu aləmində yüksək mənəvi halların müşahidə edilməsini nəsib etsin. Bəlkə də O, bununla demək istəyir ki, bəzən insanın yatması onun namaz qılmasından üstündür! Rəvayətlərdə də deyilir ki, alimin yuxusu cahilin gecə oyaq qalmasından daha üstündür.
Bəzən Allah-təala güman etmədiyimiz yerdən əta edir. Bəzən də görürsən ki, “Kumeyl” duası oxusan da zərfə bir şey qoymur, amma sənin yatdığın yataqda sənə lütf edir və bununla demək istəyir ki, yol və qapılar yalnız bizim xəyal etdiyimiz yollar deyil.
Allah şahiddir, Qum şəhərində yaşayan bir şəxs tanıyıram. O, deyirdi: Bir gün yatmışdım, hətta dəstəmazım belə yox idi. Tənbəllik edib dəstəmaz almamışdım. Mənə yuxuda Quran ayələrindən birinin batini vücudunu göstərdilər, eynilə rəvayətdə buyurulduğu kimi. Övliyalardan birinə bunu nəql edən zaman, həmin şəxsin təəccübdən rəngi dəyişdi!
