Hacı Əhliman Rüstəmovun informasiya bloku


Fəcr | Gün | Zöhr | Şam | Gecə
30 İyun 20:37
1 Şərh
1854

Tənqidçi bu 7 xüsusiyyətə malik olmalıdır

Bəşər cəmiyyətində hər kəs eyni cür düşünmür və hər kəsin fikir tərzi fərqlidir. Bəzən insanların bir mövzuda müxtəlif nəzərləri meydana gəlir. Ona görə də tənqidçilik kimi bir bölmə əmələ gəlir ki, öz növbəsində elmin inkişaf etməsinə səbəb olur. (Tebyan/Deyerler)

Lakin tənqidçi olmaq o zaman faydalı olar ki, şərtlərinə əməl edilsin. Əks halda qarşı tərəfin mənfi reaksiyası ilə qarşılaşar.

Tənqid etməyin özünəməxsus ədəb və qaydaları vardır. Hər kəs bir-birini tənqid edə bilər. Valideyn övladını, ər xanımını, müəllim şagirdini, insanlar vəzifə başında olanları və sair. Bunun üçün bəzi xüsusiyyətlərə malik olmaq lazımdır ki, onlara işarə edək:

 

1. Həm müsbət və həm də mənfi tərəfləri qeyd etmək. Şübhəsiz ki, hər bir insanın mənfi tərəfləri olduğu kimi, müsbət tərəfləri də vardır. Ona görə də tənqid edən zaman insafa riayət etmək lazımdır. Başqalarının səhvini deməzdən əvvəl, onun müsbət cəhətlərini də dilə gətirmək lazımdır. İmam Əli (ə) buyurur: “İnsaf münaqişələri aradan aparar. Ülfətə səbəb olar”.

 

2. Mövzuyla bağlı kifayət qədər elmə malik olmaq. İnsanları tənqid etməzdən əvvəl mövzu haqqında lazım olan qədər məlumata malik olmaq lazımdır. İnsanları o zaman tənqid etmək olar ki, onlara aid olan həmin mövzu haqqında məlumatın olsun. İmam Əli (ə) buyurur: “Bilin ki, aqil o kəsdir ki, düzgün fikir ilə müxtəlif nəzərlərin qarşısına getsin. İşin nəticəsinə nəzər salsın”.

 

3. Müsbət və ehtiramlı sözlərdən istifadə etmək. Tənqid gərək qarşı tərəfə hörmət edilərək həyata keçirilsin. İmam Əli (ə) buyurur: “Aqil nə zaman danışsa, onu müdrik və atalar sözü ilə bir yerdə edər. Nadan nə zaman danışar, onu andla bir yerdə edər”.

 

4. Münasib zaman və məkanda. Təniqd üçün münasib zaman və məkanın olması mühümdür. Əgər insan öz xanımını tənqid edirsə, gərək onu xanımının yorğun olan zamanı etməsin. Çünki bu zaman insanın hər bir tənqidi eşitməyə taqəti olmaz.

 

5. Qısa və faydalı olsun. Tənqid edən öz məqsədini gərək qısa və mənalı sözlərlə çatdırmağı bacarsın. Əgər uzun danışarsa, qarşı tərəfi yorar. Ona görə də tənqid elə olmalıdır ki, qarşı tərəfi yormasın. Həzrət Peyğəmbər (s) buyurur: “O zaman ki, Musa ibni İmran (ə) Xızrla (ə) görüşür, Musa ona deyir: “Mənə moizə et”. Xızr deyir: “Ey o kəs ki, elm axtarırsan! Bil ki, danışan eşidəndən daha az yorulur. Ona görə də heç bir zaman məclis əhlini yorma””.

İmam Əli (ə) buyurur: “Ən yaxşı kəlam o sözdür ki, yorucu olmasın”.

 

6.Tənqidin şəffaf olması. Tənqidçi gərək şəffaf və aydın danışsın. Qarışıq sözlərdən uzaq olsun.

 

7. Qarşı tərəfin şəxsiyyəti qorunmalıdır. Tənqid zamanı riayət olunmalı mövzulardan biri də budur ki, qarşı tərəfin şəxsiyyəti qorunmalıdır. Bunu nəzərə almaq lazımdır ki, biz insanlar məsum deyilik və səhv edə bilərik. İnsanların ona görə ancaq əməlini tənqid etmək olar, şəxsiyyətini deyil.

Beləliklə deyə bilərik ki, qarşı tərəfin bu tənqiddən nəticə çıxartması üçün yuxarıdakı amillərə riayət etmək lazımdır.

 

www.ahliman.info

Digər “Mənəviyyat ” Xəbərləri

Sübh namazından sonra bu zikri 19 dəfə deməyə çalışın ki, böyük əcri vardır

Allah övliyalarının öz şagirdləri üçün tövsiyə etdiyi dəyərli zikrlərdən biri “Bismilləhir-Rahmənir-Rahim”dir. Xüsusilə sübh namazından sonra bu zikri 19 dəfə deməyə çalışın ki,... Davamı..

Şeyx Rəcəbəli: “Həkim lazım deyil, uşağı elə vurmazlar!”

Hacı Şeyx Rəcəbəlini gecə məclislərinə aparıb-gətirən şəxslərdən biri də mərhum Sənubəri olmuşdur. Günlərin birində mərhum Sənubəri hazırlaşır ki, Hacı Şeyxi məclisə aparsın.... Davamı..

İmam Əli (ə): “Kim səndə оlmаyаn şеylərə görə səni tərifləsə, bu səni pisləməkdir”

Həzrət Muhəmməd (s) buyurub: “Еy Məsudun оğlu! Bеlə оlmаdığın hаldа, cаmааt səni tərifləyib “gündüzlər оruc tutur, gеcələr ibаdət еdir” dеsə, sеvinmə. Çünki... Davamı..

İmam Əli (ə): “Kim nаdаnın, özü hаqdа mədh və vəsfindən хоşhаl оlаrsа, аğıllı dеyil”

Həzrət Muhəmməd (s) buyurub: “Mədhdən və sitаyişdən çəkinin ki, bu bаş kəsməkdir.” “Bir kişinin iti bıçаqlа bаşqа kişiyə hücum еtməsi, оnu üzünə... Davamı..

Şeyx Rəcəbəli İmam Hüseyn (ə) ziyarətçisi olan xanıma “əməllərinin hamısını məhv etdin”dedi

Nəql edirlər ki, Mərhum Ağa Şeyx Rəcəbəli Xəyyat bir qrup insanlarla birlikdə Kərbəlaya müşərrəf olur və onların arasında bir ər-arvad da var... Davamı..

İmаm Əli (ə): “Kişi sözü ilə dеyil, əməli ilə imtаhаnа çəkilər”

Əmirəl-möminin İmаm Əli (ə) buyurur: “Həqiqətən, bizim işimiz çətin və gеctаpılаndır. Qəlbi imаn üçün Аllаh tərəfindən imtаhаn еdilən (хаlisləşdirilən) mömin bəndədən bаşqа,... Davamı..

İmam Əli (ə): “Hеç kəs əbəs yеrə yаrаdılmаyıb ki, əyləncə və qəflətdə gününü kеçirsin”

Qurаni-Kərim: “Bilin ki, dünyа həyаtı əslində оyun-оyuncаq, əyləncə, bər-bəzək və sizlərin bir-birinə öyünməsidir.” “Bir аlış-vеriş, yахud bir əyləncə gördükdə səni аyаq üstə... Davamı..

“Bismillah”ı namazda möhkəmdən demək hamıya bəlli edər ki, bu əməl lazımlı əməldir

Ayətullah Behcət buyurur: “Allahın bütün şüarları – əlamətdir. Nəyin əlamətidirlər? Misal üçün başını torpağa qoymaq – səcdə olunan Varlığı tanımağa və yadına... Davamı..