Hacı Əhliman Rüstəmovun informasiya bloku


Fəcr | Gün | Zöhr | Şam | Gecə
30 İyun 20:37
1 Şərh
1792

Tənqidçi bu 7 xüsusiyyətə malik olmalıdır

Bəşər cəmiyyətində hər kəs eyni cür düşünmür və hər kəsin fikir tərzi fərqlidir. Bəzən insanların bir mövzuda müxtəlif nəzərləri meydana gəlir. Ona görə də tənqidçilik kimi bir bölmə əmələ gəlir ki, öz növbəsində elmin inkişaf etməsinə səbəb olur. (Tebyan/Deyerler)

Lakin tənqidçi olmaq o zaman faydalı olar ki, şərtlərinə əməl edilsin. Əks halda qarşı tərəfin mənfi reaksiyası ilə qarşılaşar.

Tənqid etməyin özünəməxsus ədəb və qaydaları vardır. Hər kəs bir-birini tənqid edə bilər. Valideyn övladını, ər xanımını, müəllim şagirdini, insanlar vəzifə başında olanları və sair. Bunun üçün bəzi xüsusiyyətlərə malik olmaq lazımdır ki, onlara işarə edək:

 

1. Həm müsbət və həm də mənfi tərəfləri qeyd etmək. Şübhəsiz ki, hər bir insanın mənfi tərəfləri olduğu kimi, müsbət tərəfləri də vardır. Ona görə də tənqid edən zaman insafa riayət etmək lazımdır. Başqalarının səhvini deməzdən əvvəl, onun müsbət cəhətlərini də dilə gətirmək lazımdır. İmam Əli (ə) buyurur: “İnsaf münaqişələri aradan aparar. Ülfətə səbəb olar”.

 

2. Mövzuyla bağlı kifayət qədər elmə malik olmaq. İnsanları tənqid etməzdən əvvəl mövzu haqqında lazım olan qədər məlumata malik olmaq lazımdır. İnsanları o zaman tənqid etmək olar ki, onlara aid olan həmin mövzu haqqında məlumatın olsun. İmam Əli (ə) buyurur: “Bilin ki, aqil o kəsdir ki, düzgün fikir ilə müxtəlif nəzərlərin qarşısına getsin. İşin nəticəsinə nəzər salsın”.

 

3. Müsbət və ehtiramlı sözlərdən istifadə etmək. Tənqid gərək qarşı tərəfə hörmət edilərək həyata keçirilsin. İmam Əli (ə) buyurur: “Aqil nə zaman danışsa, onu müdrik və atalar sözü ilə bir yerdə edər. Nadan nə zaman danışar, onu andla bir yerdə edər”.

 

4. Münasib zaman və məkanda. Təniqd üçün münasib zaman və məkanın olması mühümdür. Əgər insan öz xanımını tənqid edirsə, gərək onu xanımının yorğun olan zamanı etməsin. Çünki bu zaman insanın hər bir tənqidi eşitməyə taqəti olmaz.

 

5. Qısa və faydalı olsun. Tənqid edən öz məqsədini gərək qısa və mənalı sözlərlə çatdırmağı bacarsın. Əgər uzun danışarsa, qarşı tərəfi yorar. Ona görə də tənqid elə olmalıdır ki, qarşı tərəfi yormasın. Həzrət Peyğəmbər (s) buyurur: “O zaman ki, Musa ibni İmran (ə) Xızrla (ə) görüşür, Musa ona deyir: “Mənə moizə et”. Xızr deyir: “Ey o kəs ki, elm axtarırsan! Bil ki, danışan eşidəndən daha az yorulur. Ona görə də heç bir zaman məclis əhlini yorma””.

İmam Əli (ə) buyurur: “Ən yaxşı kəlam o sözdür ki, yorucu olmasın”.

 

6.Tənqidin şəffaf olması. Tənqidçi gərək şəffaf və aydın danışsın. Qarışıq sözlərdən uzaq olsun.

 

7. Qarşı tərəfin şəxsiyyəti qorunmalıdır. Tənqid zamanı riayət olunmalı mövzulardan biri də budur ki, qarşı tərəfin şəxsiyyəti qorunmalıdır. Bunu nəzərə almaq lazımdır ki, biz insanlar məsum deyilik və səhv edə bilərik. İnsanların ona görə ancaq əməlini tənqid etmək olar, şəxsiyyətini deyil.

Beləliklə deyə bilərik ki, qarşı tərəfin bu tənqiddən nəticə çıxartması üçün yuxarıdakı amillərə riayət etmək lazımdır.

 

www.ahliman.info

Digər “Mənəviyyat ” Xəbərləri

İmam Sadiq (ə): Bizim Qаimimiz (ə.f) zühür еdəndə Əli (ə) kimi gеyinəcək və о Həzrət kimi rəftаr еdəcək

Qurаni-Kərim: “Еy Аdəm оğullаrı! Sizə аyıb yеrlərinizi örtmək üçün pаltаr, еləcə də gözəl və yumşаq gеyimlər göndərdik. Təğvа libаsı sizin üçün dаhа... Davamı..

Ayətullah Amuli: “Əməli Allaha xatir xalis niyətlə etmək çətindir”

Ayətullah Cavadi Amuli buyurur: Allah-Təala Qurani-Kərim buyurur: “Hansınızın əməlcə daha gözəl olduğunu sınamaq üçün ölümü və həyatı (siz insanlar üçün) yaradan Odur”.[1]... Davamı..

İmаm Əli (ə): “Sizlərin ən zirəyi, sizlərin ən ibаdətkаrıdır”

Həzrət Muhəmməd Rəsulullah (s) buyurub: “Zirək оdur ki, öz nəfsini pisləsin və ölümdən sоnrаsı üçün iş görsün.“1 Həzrət Peyğəmbərimiz (s) “Möminlərin ən... Davamı..

Dünyanın şeytansifətlərini iyirmi ildir ki, mübahisəyə çağırırıq

Ayətullah Məhəmmədtəqi Misbah Yəzdi buyurur: Münafiqlər və biganələrlə əyləşənlər onların təsiri altına düşürlər. Belələri zahirən müsəlman kimi tanınsalar da, qəlbləri nifaqa bulaşmışdır.... Davamı..

İmаm Əli (ə): “Qаdının surəti оnun sifətində, kişinin surəti оnun sözlərindədir”

Həzrət Muhəmməd (s) buyurub: “Bəzən insаn Аllаhа хоş gələn sözlər dаnışır və həmin sözün çаtdığı yеrə çаtаcаğını dа gümаn еtmir. Аllаh həmin... Davamı..

İmаm Əli (ə) buyurub: “Yаlаndаn kənаr оlun. Çünki yаlаn imаndаn kənаrdır”

Həzrət Muhəmməd (s) buyurub: “Ən pis sələm yаlаndır.” “Bəndə yаlаn dаnışаndа yаrаtdığı üfunətin iyindən mələk bir mil аrаlı durаr.” “Yаlаn, nifаqın qаpılаrındаn... Davamı..

İmam Əli (ə): “Özünü islаh еtmək üçün ən yахşı köməkçi qənаətdir”

Həzrət Muhəmməd (s) buyurub: “Sənə vеrilənə qаnе оl ki, sоrğu-suаlın yüngül kеçsin.”1   İmаm Əli (ə) buyurub: “Özünü islаh еtmək üçün ən... Davamı..

Həzrət Muhəmməd (s): “Bilikləri, аlimlər ölməmiş yаzıyа köçürün”

“Nun. Аnd оlsun, qələmə və yаzılаnlаrа.”1   İmаm Əli (ə) buyurub: “Kitаblаr аlimlərin bоstаnlаrıdır.”2 “Kitаb nеcə də gözəl nаtiqdir.”3 “Kitаblаrlа özünü sаkitləşdirən... Davamı..